AFO Nedir? Ayak Ayak Bileği Ortezi Ne İşe Yarar?

AFO, İngilizce “Ankle Foot Orthosis” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede ayak-ayak bileği ortezi olarak ifade edilir. AFO; ayak ve ayak bileğini desteklemek, belirli hareketleri kontrol etmek ve yürüme sırasında ihtiyaç duyulan mekanik desteğin sağlanmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan bir ortez grubudur.

AFO’lar tek bir modelden oluşmaz. Kişinin yaşı, ayak ve ayak bileği yapısı, kas kuvveti, eklem hareket açıklığı, yürüme özellikleri ve ihtiyaç duyulan desteğe göre farklı AFO tasarımları değerlendirilebilir.

Solid AFO, eklemli AFO, dinamik AFO ve karbon AFO gibi farklı sistemlerin bulunmasının temel nedeni de budur.

AFO sistemlerinin genel özellikleri ve uygulama alanları hakkında AFO Ortez sayfasından daha ayrıntılı bilgi edinilebilir.

AFO Ne Demektir?

AFO’nun açılımı:

Ankle: Ayak bileği
Foot: Ayak
Orthosis: Ortez

şeklindedir.

Dolayısıyla AFO, temel olarak ayak ve ayak bileğini kapsayan ortezleri tanımlamak için kullanılan genel bir ifadedir.

AFO bir protez değildir. Protez ve ortez kavramları birbirinden farklıdır.

Protez, eksik olan bir vücut bölümünün fonksiyonunun veya görünümünün desteklenmesi amacıyla kullanılan yapay sistemleri ifade ederken; ortez mevcut bir vücut bölümünün desteklenmesi, konumlandırılması veya belirli hareketlerinin kontrol edilmesi amacıyla kullanılır.

Bu nedenle AFO, ayak-ayak bileği ortezi grubunda yer alır.

AFO Ne İşe Yarar?

AFO’nun fonksiyonu kullanılan ortezin tasarımına ve kişinin ihtiyacına göre değişebilir.

AFO sistemleri genel olarak;

ayak bileğinin belirli hareketlerini kontrol etmeye,
ayak ve ayak bileğinin konumlandırılmasına,
ayak bileği stabilitesinin desteklenmesine,
yürümenin salınım fazında ayağın yerden temizlenmesine,
bazı yürüme problemlerinin mekanik olarak yönetilmesine,
ayak ve ayak bileğinin uygun pozisyonda desteklenmesine

yardımcı olacak şekilde planlanabilir.

Ancak bütün AFO’ların aynı mekanik etkiye sahip olmadığı unutulmamalıdır.

Örneğin Solid AFO ile eklemli AFO’nun ayak bileği hareketleri üzerindeki etkisi farklı olabilir. Benzer şekilde karbon AFO ile termoplastik bir AFO’nun mekanik özellikleri de aynı değildir.

AFO Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?

AFO kullanımı farklı ortopedik ve nörolojik durumlarda değerlendirme konusu olabilir.

Bunlar arasında;

ayak bileği kontrolünün azalması,
düşük ayak,
kas güçsüzlüğü,
bazı nörolojik durumlara bağlı yürüme değişiklikleri,
serebral palsiye bağlı ayak ve ayak bileği problemleri,
inme sonrasında görülebilen bazı yürüme değişiklikleri,
bazı sinir yaralanmaları,
ayak bileği stabilitesinin yetersiz olduğu durumlar,
çocuklarda nöromüsküler veya gelişimsel durumlara bağlı yürüme değişiklikleri

yer alabilir.

Ancak yalnızca tanıya bakılarak belirli bir AFO modelinin uygun olduğuna karar verilmez.

Aynı tanıya sahip iki kişinin kas kuvveti, eklem hareketleri ve yürüme özellikleri farklı olabilir. Bu nedenle ihtiyaç duyulan mekanik destek de kişiden kişiye değişebilir.

Düşük Ayak ve AFO Arasındaki İlişki Nedir?

Düşük ayak, yürüme sırasında ayağın ön bölümünün yeterince yukarı kaldırılamamasıyla ilişkili bir durumdur.

Bu durumda özellikle yürümenin salınım fazında ayak parmaklarının zemine yaklaşması veya takılması görülebilir.

Uygun özelliklere sahip bazı AFO sistemleri ayağın pozisyonunun desteklenmesine ve salınım sırasında ayağın yerden temizlenmesine yardımcı olacak şekilde değerlendirilebilir.

Ancak düşük ayağın altında farklı nedenler bulunabileceği için her düşük ayak durumunda aynı AFO sisteminin kullanılması beklenmez.

Kas fonksiyonu, eklem hareket açıklığı, diz kontrolü ve kişinin genel yürüme özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

AFO Çeşitleri Nelerdir?

AFO tek bir model değildir.

Başlıca AFO türleri arasında:

Solid AFO
Eklemli AFO
Dinamik AFO
Karbon AFO
Posterior Leaf Spring (PLS) AFO
GRAFO

gibi farklı sistemler bulunabilir.

Her sistemin mekanik özellikleri ve kullanım amacı farklı olabilir.

Bu sistemlerin temel farklılıkları hakkında AFO Çeşitleri Nelerdir? içeriğinden ayrıntılı bilgi edinilebilir.

Solid AFO Nedir?

Solid AFO, ayak bileği bölgesinde daha rijit yapıya sahip AFO türlerinden biridir.

Bu tasarımda ayak bileğinin belirli hareketlerinin sınırlandırılması veya kontrol edilmesi amaçlanabilir.

Ancak daha fazla hareket kontrolünün gerekli olduğu her durumda otomatik olarak Solid AFO kullanılacağı anlamına gelmez.

Kişinin eklem hareketleri, kas kuvveti ve yürüme özellikleri değerlendirilerek kullanılacak sistemin özellikleri belirlenir.

Eklemli AFO Nedir?

Eklemli AFO sistemlerinde ayak bileği seviyesinde hareket sağlayabilen mekanik bir yapı bulunabilir.

Bu sayede tasarıma bağlı olarak belirli hareketlere izin verilirken bazı hareketlerin sınırlandırılması veya kontrol edilmesi amaçlanabilir.

Eklemli sistemlerin özellikleri kişinin ihtiyaç duyduğu hareket ve kontrol düzeyine göre farklılık gösterebilir.

Dinamik AFO Nedir?

Dinamik AFO sistemleri kullanılan tasarım ve malzemenin özelliklerine bağlı olarak belirli miktarda esnekliğe izin verebilir.

Bu sistemlerde amaç yalnızca hareketi kısıtlamak olmayabilir. Ayak ve ayak bileğinin belirli hareketlerinin desteklenmesi veya yönlendirilmesi de planlamanın bir parçası olabilir.

Dinamik özellik gösteren AFO sistemlerinin sertlik ve hareket özellikleri birbirinden farklı olabilir.

DAFO Nedir?

DAFO, genellikle Dynamic Ankle Foot Orthosis ifadesinin kısaltması olarak kullanılır.

Özellikle pediatrik ortez uygulamalarında karşılaşılan DAFO sistemleri, çocuğun ayak ve ayak bileği özelliklerine göre farklı tasarımlarda hazırlanabilir.

DAFO tek bir modelden oluşmaz. Farklı kontrol seviyelerine ve mekanik özelliklere sahip tasarımlar bulunabilir.

DAFO sistemleri hakkında ayrıntılı bilgi için DAFO – Pediatrik Ortezler sayfasından yararlanılabilir.

AFO ve DAFO sistemleri arasındaki temel farklılıklar AFO ile DAFO Arasındaki Farklar Nelerdir? içeriğinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Karbon AFO Nedir?

Karbon AFO, karbon kompozit malzemeler kullanılarak üretilen AFO sistemlerini ifade eder.

Karbon kompozitlerin mekanik özellikleri sayesinde farklı sertlik, esneklik ve tasarım özelliklerine sahip sistemler oluşturulabilir.

Bazı karbon AFO tasarımlarında yürüme sırasında oluşan yüklenmeye bağlı esneme ve geri dönüş özelliklerinden yararlanılabilir.

Ancak “karbon” ifadesi tek başına bir AFO’nun belirli bir kişi için uygun olduğunu göstermez.

Kullanılacak sistemin mekanik özellikleri kişinin ihtiyacına göre değerlendirilmelidir.

Karbon sistemlerinin özellikleri hakkında Karbon AFO sayfasından daha ayrıntılı bilgi edinilebilir.

Çocuklarda AFO Kullanımı

AFO sistemleri çocuklarda da değerlendirilebilir.

Bazı nörolojik, nöromüsküler veya ortopedik durumlarda çocuğun ayak ve ayak bileği pozisyonunun desteklenmesi ve yürüme özelliklerinin mekanik olarak yönlendirilmesi amacıyla farklı ortez sistemleri kullanılabilir.

Çocuklarda önemli farklılıklardan biri büyüme sürecidir.

Ayak uzunluğu, genişliği ve alt ekstremite yapısındaki değişiklikler nedeniyle kullanılan ortezin uyumu zaman içerisinde değişebilir.

Bu nedenle çocuklarda AFO ve DAFO kullanımında ölçü ve uyumun belirli aralıklarla değerlendirilmesi önem taşır.

AFO Ölçüsü Nasıl Alınır?

AFO için kullanılacak ölçü yöntemi sistemin özelliklerine göre değişebilir.

Değerlendirme sırasında;

ayak yapısı,
ayak bileği pozisyonu,
eklem hareket açıklığı,
kas kuvveti,
alt ekstremite hizalanması,
diz kontrolü,
yürüme özellikleri,
günlük kullanım ihtiyaçları

gibi faktörler dikkate alınabilir.

Üretim yöntemine göre alçı ölçüsü, manuel ölçülendirme, dijital tarama veya farklı teknik yöntemlerden yararlanılabilir.

Ölçü sürecinin amacı yalnızca ayağın geometrik şeklini elde etmek değildir. Planlanan ortezin kişinin ihtiyaçlarına uygun mekanik özelliklere sahip olması da değerlendirme sürecinin bir parçasıdır.

AFO Ayakkabı ile Nasıl Kullanılır?

Birçok AFO sistemi uygun bir ayakkabı içerisinde kullanılır.

AFO ayakkabının içerisinde belirli bir hacim kapladığı için her ayakkabı ortezle uyumlu olmayabilir.

Ayakkabının;

yeterli iç hacme sahip olması,
AFO’nun uygun şekilde yerleşmesine izin vermesi,
ayağı ve ortezi birlikte kavrayabilmesi,
aşırı baskıya neden olmaması,
günlük kullanım için uygun olması

önem taşır.

Özellikle çocuklarda AFO veya DAFO ile birlikte kullanılacak ayakkabının özellikleri günlük kullanımı etkileyebilir.

AFO Kullanırken Cilt Kontrolü Neden Önemlidir?

AFO doğrudan veya çorap üzerinden vücutla temas ettiği için cildin düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir.

İlk kullanım dönemlerinde bazı bölgelerde kısa süreli hafif kızarıklıklar görülebilir.

Ancak;

uzun süre geçmeyen kızarıklık,
tahriş,
su toplaması,
yara,
belirgin baskı hissi,
ağrı

gibi durumlar fark edildiğinde ortezin uyumunun değerlendirilmesi gerekebilir.

Özellikle duyu problemi bulunan kişilerde düzenli cilt kontrolü daha fazla önem taşıyabilir.

AFO Kullanım Süresi Ne Kadardır?

AFO’nun günlük kullanım süresi herkes için aynı değildir.

Kullanım süresi;

kişinin klinik durumu,
AFO’nun kullanım amacı,
yaş,
aktivite düzeyi,
rehabilitasyon planı,
orteze uyum

gibi faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Bu nedenle herkes için geçerli tek bir günlük kullanım süresi belirtmek doğru değildir.

Özellikle çocuklarda büyümeye bağlı değişiklikler nedeniyle ortezin fiziksel uyumu da düzenli olarak değerlendirilmelidir.

AFO Seçimi Nasıl Yapılır?

AFO seçimi yalnızca kişinin tanısına veya ayakkabı numarasına göre yapılmaz.

Değerlendirme sırasında kişinin ayak-ayak bileği biyomekaniği, kas kuvveti, eklem hareket açıklığı, diz kontrolü, yürüme şekli, aktivite düzeyi ve kullanım amacı birlikte ele alınabilir.

Bir kişinin temel ihtiyacı ayak bileği stabilitesinin desteklenmesi olabilirken başka bir kişide yürümenin salınım fazında ayağın kontrol edilmesi ön plana çıkabilir.

Dolayısıyla farklı ihtiyaçlar farklı AFO tasarımlarının değerlendirilmesine neden olabilir.

AFO Hakkında Sık Sorulan Sorular

AFO neyin kısaltmasıdır?

AFO, Ankle Foot Orthosis ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede ayak-ayak bileği ortezi olarak ifade edilir.

AFO protez midir?

Hayır. AFO bir ortezdir. Ortez mevcut bir vücut bölümünü desteklemek, konumlandırmak veya belirli hareketlerini kontrol etmek amacıyla kullanılan sistemleri ifade eder.

AFO yürümeye yardımcı olur mu?

Bazı AFO sistemleri kişinin ihtiyacına göre yürüme sırasında ayak ve ayak bileğinin kontrolünü desteklemek amacıyla değerlendirilebilir. Etkisi kullanılan sistemin özelliklerine ve kişinin fonksiyonel durumuna bağlıdır.

AFO ile DAFO aynı mıdır?

Tam olarak aynı değildir. AFO geniş bir ayak-ayak bileği ortezi grubunu ifade eder. DAFO ise dinamik özelliklere sahip ayak-ayak bileği ortezlerini tanımlamak için kullanılan bir ifadedir ve özellikle pediatrik uygulamalarda karşılaşılabilir.

AFO çeşitleri nelerdir?

Solid AFO, eklemli AFO, dinamik AFO, karbon AFO, PLS AFO ve GRAFO farklı AFO sistemlerine örnek olarak verilebilir.

Karbon AFO ile plastik AFO aynı mıdır?

Hayır. Kullanılan malzemeler ve mekanik özellikler farklılık gösterebilir. Ancak hangi malzemenin değerlendirileceği kişinin ihtiyaçlarına bağlıdır.

Her düşük ayakta AFO kullanılır mı?

Düşük ayağın nedeni ve kişinin fonksiyonel özellikleri farklı olabileceğinden kullanılacak yaklaşım da değişebilir. Bu nedenle yalnızca düşük ayak ifadesine dayanarak belirli bir AFO sistemi seçilmez.

AFO çocuklarda kullanılabilir mi?

Bazı pediatrik ortopedik, nörolojik veya nöromüsküler durumlarda AFO ve farklı pediatrik ortez sistemleri değerlendirme konusu olabilir.

Bilgilendirme

Bu internet sitesinde yer alan protez ve ortez uygulamalarına ilişkin içerikler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Uygulama süreçleri; bireysel değerlendirme, teknik ölçüm ve hekim değerlendirmesi doğrultusunda planlanmaktadır.

Sayfada yer alan içerikler tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır.

Son güncelleme tarihi: Ağustos 2026