AFO Çeşitleri Nelerdir? AFO Türleri ve Özellikleri

AFO (Ankle Foot Orthosis), ayak ve ayak bileğini kapsayan ortezlerin genel adıdır. Türkçede ayak-ayak bileği ortezi olarak ifade edilir.

AFO tek bir ürün veya tasarımı tanımlamaz. Kişinin ayak ve ayak bileği yapısı, kas kuvveti, eklem hareket açıklığı, yürüme özellikleri ve ihtiyaç duyulan mekanik desteğe göre farklı AFO çeşitleri değerlendirilebilir.

AFO’nun temel çalışma prensipleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için AFO Nedir? Ayak Ayak Bileği Ortezi Ne İşe Yarar? içeriğinden yararlanılabilir.

Başlıca AFO türleri arasında Solid AFO, eklemli AFO, dinamik AFO, karbon AFO, Posterior Leaf Spring (PLS) AFO ve GRAFO gibi farklı sistemler bulunur.

Bu sistemlerin birbirinden ayrılmasındaki temel noktalardan biri, ayak ve ayak bileği hareketleri üzerinde oluşturdukları mekanik etkinin farklı olmasıdır.

AFO Çeşitleri Neden Farklıdır?

Her bireyin ihtiyaç duyduğu destek aynı değildir.

Bir kişide ayak bileğinin belirli hareketlerinin daha fazla kontrol edilmesi gerekebilirken başka bir kişide belirli hareketlere izin verilmesi amaçlanabilir.

Bazı durumlarda ise yürümenin salınım fazında ayağın yerden temizlenmesini desteklemek veya ayak-ayak bileği hizalanmasını kontrol etmek ön plana çıkabilir.

Bu nedenle AFO tasarımında;

ayak ve ayak bileğinin pozisyonu,
eklem hareket açıklığı,
kas kuvveti,
kas tonusu,
diz kontrolü,
yürüme paterni,
denge,
yaş ve büyüme durumu,
günlük aktivite düzeyi,
kullanılacak ayakkabı

gibi birçok faktör dikkate alınabilir.

AFO sistemlerinin genel özellikleri hakkında AFO Ortez sayfasından daha ayrıntılı bilgi edinilebilir.

Solid AFO Nedir?

Solid AFO, ayak bileği bölgesinde daha rijit bir yapıya sahip olan AFO türlerinden biridir.

Solid AFO tasarımında ayak bileğinin belirli hareketlerinin sınırlandırılması veya kontrol edilmesi amaçlanabilir.

Daha rijit yapısı nedeniyle ayak bileğinde daha yüksek düzeyde mekanik kontrolün değerlendirilmesi gereken durumlarda kullanılabilecek seçeneklerden biridir.

Ancak rijit bir AFO’nun her kullanıcı için uygun olduğu düşünülmemelidir.

Ayak bileği hareketinin hangi yönde ve ne ölçüde kontrol edilmesi gerektiği kişinin fonksiyonel özelliklerine göre değişebilir.

Bu nedenle Solid AFO seçimi yalnızca tanıya göre değil; kişinin ayak-ayak bileği yapısı, kas kuvveti, eklem hareketleri ve yürüme özellikleri birlikte değerlendirilerek planlanır.

Eklemli AFO Nedir?

Eklemli AFO, ayak bileği seviyesinde mekanik bir eklem veya hareket sağlayan yapı bulunan AFO türüdür.

Solid AFO’dan farklı olarak bu sistemlerde belirli ayak bileği hareketlerine izin verilebilir.

Kullanılan eklem sistemine ve tasarıma göre;

belirli yöndeki hareketler serbest bırakılabilir,
bazı hareketler sınırlandırılabilir,
hareket açıklığı belirli sınırlar içerisinde kontrol edilebilir.

Bu özellikler kişinin yürüme özelliklerine ve ihtiyaç duyduğu mekanik desteğe göre planlanabilir.

Eklemli AFO’nun değerlendirilmesinde yalnızca ayak bileği hareketi değil; kas kuvveti, eklem hareket açıklığı, diz kontrolü ve ayak-ayak bileği hizalanması gibi faktörler de önemlidir.

Dinamik AFO Nedir?

Dinamik AFO, tasarım ve malzeme özellikleri sayesinde belirli düzeyde esnekliğe izin verebilen AFO sistemlerini ifade eder.

Bu sistemlerde amaç yalnızca hareketi engellemek değildir.

Kullanılan tasarıma bağlı olarak ayak ve ayak bileğinin belirli hareketlerinin yönlendirilmesi veya desteklenmesi amaçlanabilir.

Dinamik özellik gösteren bütün AFO’lar aynı değildir. Ortezin geometrisi, kullanılan malzeme, kalınlık ve tasarım özellikleri sistemin mekanik davranışını etkileyebilir.

DAFO Nedir?

DAFO, genellikle Dynamic Ankle Foot Orthosis ifadesinin kısaltması olarak kullanılır.

Özellikle pediatrik ortez uygulamalarında karşılaşılan DAFO sistemleri, çocuğun ayak ve ayak bileği özelliklerine göre farklı tasarımlarda hazırlanabilir.

DAFO tek bir model değildir. Farklı mekanik amaçlara yönelik çeşitli DAFO tasarımları bulunabilir.

Bu sistemlerde ayağın ve ayak bileğinin hangi seviyede kontrol edilmesi gerektiğine göre tasarım özellikleri değişebilir.

DAFO sistemleri hakkında ayrıntılı bilgi için DAFO – Pediatrik Ortezler sayfasından yararlanılabilir.

AFO ve DAFO sistemleri arasındaki temel farklılıklar AFO ile DAFO Arasındaki Farklar Nelerdir? içeriğinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Karbon AFO Nedir?

Karbon AFO, üretiminde karbon kompozit malzemeler kullanılan ayak-ayak bileği ortezlerini ifade eder.

Karbon kompozitlerin mekanik özellikleri, bazı AFO sistemlerinde daha ince ve hafif yapıların oluşturulmasına olanak sağlayabilir.

Bazı karbon AFO tasarımlarında yürüme sırasında meydana gelen yüklenmeyle oluşan esneme ve geri dönüş özelliklerinden yararlanılabilir.

Ancak bütün karbon AFO’lar aynı mekanik özelliklere sahip değildir.

Ürünün;

geometrisi,
karbon kompozit yapısı,
sertliği,
ayak plakası,
destek bölgesi,
tasarım özellikleri

mekanik davranış üzerinde etkili olabilir.

Karbon AFO sistemlerinin özellikleri hakkında Karbon AFO sayfasından daha ayrıntılı bilgi edinilebilir.

Posterior Leaf Spring (PLS) AFO Nedir?

Posterior Leaf Spring veya kısaca PLS AFO, arka bölümünde belirli ölçüde esnekliğe izin veren bir tasarıma sahip AFO türlerinden biridir.

PLS tasarımının mekanik özellikleri, bazı durumlarda yürümenin salınım fazında ayağın aşağı doğru düşme eğiliminin kontrol edilmesine yardımcı olacak şekilde değerlendirilebilir.

Ortezin esneklik miktarı kullanılan malzemeye, kalınlığa ve tasarıma göre değişebilir.

Bu nedenle PLS AFO da tek tip mekanik özelliğe sahip standart bir ürün olarak değerlendirilmemelidir.

GRAFO Nedir?

GRAFO, Ground Reaction Ankle Foot Orthosis ifadesinin kısaltmasıdır.

Bu AFO tasarımlarında yer reaksiyon kuvvetlerinin alt ekstremite üzerindeki mekanik etkisinden yararlanılması amaçlanır.

GRAFO’nun mekanik etkisi yalnızca ayak bileğiyle sınırlı olmayabilir. Uygun tasarım ve kullanım koşullarında yer reaksiyon kuvvetlerinin diz üzerindeki etkisinden de yararlanılabilir.

Bu nedenle GRAFO tasarımında ayak, ayak bileği ve diz arasındaki biyomekanik ilişkinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

SMO ile AFO Aynı mıdır?

SMO, Supramalleolar Orthosis ifadesinin kısaltmasıdır.

SMO ve AFO birbiriyle ilişkili ortez sistemleri olmakla birlikte aynı yapıyı ifade etmez.

SMO genellikle ayak bileği kemiklerinin hemen üzerine kadar uzanan, klasik AFO’lara göre daha kısa bir ortez yapısına sahiptir.

Bu sistemlerde ayak ve arka ayak hizalanmasının kontrol edilmesi ön plana çıkabilir.

AFO ise daha yukarı uzanan yapısı sayesinde ayak bileği hareketleri üzerinde farklı düzeylerde mekanik kontrol sağlayabilir.

Hangi seviyede kontrol gerektiği kişinin ihtiyaçlarına göre değerlendirilir.

Plastik AFO ile Karbon AFO Arasındaki Fark Nedir?

AFO’lar farklı malzemeler kullanılarak üretilebilir.

Termoplastik malzemeler ve karbon kompozitler bunların başlıca örneklerindendir.

Termoplastik bir AFO’da;

malzemenin kalınlığı,
trim çizgileri,
ortezin geometrisi,
ayak bileği çevresindeki tasarım

sistemin sertliğini ve hareket özelliklerini etkileyebilir.

Karbon AFO sistemlerinde ise karbon kompozitin mekanik özelliklerinden yararlanılarak farklı sertlik, esneme ve geri dönüş özelliklerine sahip tasarımlar oluşturulabilir.

Ancak yalnızca “karbon” veya “plastik” olması bir AFO’nun kişiye uygun olup olmadığını belirlemez.

Malzeme seçiminin ihtiyaç duyulan mekanik özelliklerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

AFO Çeşidi Nasıl Belirlenir?

Hangi AFO çeşidinin değerlendirileceğine karar verirken yalnızca tanıya bakılmaz.

Kişinin;

kas kuvveti,
eklem hareket açıklığı,
ayak ve ayak bileği pozisyonu,
alt ekstremite hizalanması,
diz kontrolü,
yürüme özellikleri,
denge durumu,
günlük aktiviteleri,
yaş ve büyüme durumu,
ayakkabı kullanımı

gibi birçok özelliği birlikte değerlendirilebilir.

Örneğin aynı tanıya sahip iki kişinin kas gücü veya yürüme paterni birbirinden farklı olabilir.

Bu nedenle ihtiyaç duydukları AFO tasarımı ve mekanik özellikleri de farklılaşabilir.

Çocuklarda AFO Çeşidi Nasıl Belirlenir?

Çocuklarda AFO değerlendirmesinde büyüme ve gelişim süreci ayrıca önem taşır.

Çocuğun ayak yapısı, kas kuvveti, eklem hareketleri ve yürüme özelliklerinin yanı sıra yaş ve büyümeye bağlı değişiklikler de dikkate alınabilir.

Çocuk büyüdükçe ayak uzunluğu, genişliği ve alt ekstremite yapısında değişiklikler meydana gelebilir.

Bu nedenle kullanılan AFO veya DAFO’nun uyumu zaman içerisinde değişebilir ve belirli aralıklarla yeniden değerlendirme gerekebilir.

AFO Seçiminde Ayakkabı Neden Önemlidir?

Birçok AFO ayakkabı içerisinde kullanıldığı için ayakkabı ile ortezin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

AFO ayakkabının içerisinde belirli bir hacim kaplar.

Bu nedenle ayakkabının;

iç hacmi,
genişliği,
kapanma sistemi,
taban yapısı,
AFO’nun ayakkabı içerisindeki konumu

günlük kullanımı etkileyebilir.

Çok dar veya ortezin yapısına uygun olmayan bir ayakkabı, ayağın ve AFO’nun uygun şekilde yerleşmesini zorlaştırabilir.

AFO Kullanımında Düzenli Kontrol Neden Önemlidir?

AFO’nun fiziksel uyumu zaman içerisinde değişebilir.

Özellikle çocuklarda büyüme nedeniyle ayak uzunluğu, genişliği ve alt ekstremite yapısında değişiklikler meydana gelebilir.

Yetişkinlerde de fiziksel durum, aktivite seviyesi veya vücut yapısındaki değişiklikler ortezin uyumunu etkileyebilir.

AFO kullanımında;

geçmeyen kızarıklık,
cilt tahrişi,
belirgin baskı,
ağrı,
ortezde çatlak veya deformasyon,
bağlantı parçalarında problem,
ayakkabı içerisinde uyum sorunu

gibi durumların fark edilmesi halinde ortezin fiziksel uyumunun ve durumunun değerlendirilmesi gerekebilir.

AFO Çeşitleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

En yaygın AFO çeşitleri nelerdir?

Solid AFO, eklemli AFO, dinamik AFO, karbon AFO, PLS AFO ve GRAFO farklı mekanik özelliklere sahip AFO sistemlerine örnek olarak verilebilir.

Solid AFO ile eklemli AFO arasındaki fark nedir?

Solid AFO daha rijit bir yapıya sahipken eklemli AFO belirli ayak bileği hareketlerine izin verecek şekilde tasarlanabilir. Hangi sistemin değerlendirileceği kişinin ihtiyaç duyduğu mekanik kontrol düzeyine bağlıdır.

DAFO bir AFO çeşidi midir?

DAFO, ayak ve ayak bileğini kapsayan dinamik ortez sistemleri için kullanılan bir ifadedir. Özellikle pediatrik uygulamalarda farklı DAFO tasarımlarıyla karşılaşılabilir.

Karbon AFO daha mı iyidir?

Bir AFO’nun yalnızca üretildiği malzemeye bakılarak daha iyi veya daha kötü olarak değerlendirilmesi doğru değildir. Uygunluk; kişinin ihtiyaçları, yürüme özellikleri ve gerekli mekanik desteğe göre değerlendirilir.

AFO ile SMO arasındaki fark nedir?

SMO genellikle AFO’ya göre daha kısa bir yapıya sahiptir. Bu nedenle iki sistemin ayak ve ayak bileği üzerindeki mekanik kontrol seviyeleri farklı olabilir.

Her düşük ayakta aynı AFO kullanılır mı?

Hayır. Düşük ayağın nedeni, kas kuvveti, eklem hareketleri, diz kontrolü ve kişinin yürüme özellikleri farklı olabileceğinden ihtiyaç duyulan ortez özellikleri de değişebilir.

Çocuklarda ve yetişkinlerde aynı AFO kullanılabilir mi?

AFO tasarımı kişinin anatomik ve fonksiyonel özelliklerine göre değerlendirilir. Çocuklarda ayrıca büyüme ve gelişim sürecinin takip edilmesi gerekir.

Bilgilendirme

Bu internet sitesinde yer alan protez ve ortez uygulamalarına ilişkin içerikler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Uygulama süreçleri; bireysel değerlendirme, teknik ölçüm ve hekim değerlendirmesi doğrultusunda planlanmaktadır.

Sayfada yer alan içerikler tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır.

Son güncelleme tarihi: Ağustos 2026